Tomasz od Jezusa - Relacja fundacji Eremu św. Józefa z Góry Karmel we na ziemiach flandryjskich

Czcigodny Tomasz od Jezusa

O założeniu świętego Eremu św. Józefa z Góry Karmel we na ziemiach flandryjskich[1]

(Tłumaczenie z j. hiszpańskiego Marcin Jan Janecki )

Nasz Pan, który w sposób tak szczególny wspomógł tę Prowincję tak szczęśliwym (pomyślnym) rozwojem wydarzeń i tak udanymi fundacjami, zechciał również udzielić jej łaski i wesprzeć ją, aby także ona mogła się cieszyć posiadaniem Eremu, w którym można by prawdziwie prowadzić życie samotnicze. Ono to właśnie jest głównym środkiem dla rozwoju modlitwy i kontemplacji, a te dwie rzeczy są charyzmatem własnym i głównym celem naszego św. Zakonu. W fundacji tego eremu, jak we wszystkich pozostałych, objawiła się wielce Opatrzność i wsparcie naszego Pana, jak objaśnimy to poniżej.

Piękno karmelitańskiego eremu

Sebastian od św. Franciszka

Potrójne piękno Pustyni karmelitańskiej
(Wprowadzenie, przypisy i tłumaczenie z j. włoskiego Marcin Jan Janecki)

 

 

Cyprian od Narodzenia NMP (1605-1680) - Święte Eremy Karmelitów Bosych

Cyprien de la Nativité de la Vierge, La Déscription des Déserts des Carmes Déchaussés, 1651.

Ze względu na niezwykłą rzadkość tej pozycji o. Cypriana od Narodzenia NMP, której oryginalny francuski tytuł brzmi La Déscription des Déserts des Carmes Déchaussés, zdecydowałem się na dygitalizację i publikację elektroniczną całości tego krótkiego traktatu. Po raz pierwszy ukazał się on w Paryżu w 1651 r. oraz doczekał się drugiego wydania w roku 1668. Dla badaczy język francuski nie będzie problemem, czym mogłoby się okazać jednak dotarcie do tego dziełka. Wielkie walory historyczne posiada także rycina umieszczona w sercu tego tekstu. Nosi ona wyraźne cechy zależności, a można powiedzieć, że jest prawie dokładną kopią Eremu św. Józefa w Marlagne, kóry został zrównany z ziemią w czasie rewolucji francuskiej. Porównanie tych dwóch planów jest także pomocne dla odtworzenia pierwotnej architektury Eremu w Las Batuecas, będącego prototypem, dwóch pozostałych, ale który jako jedyny - choć w bardzo zmodyfikowanej architektonicznie formie - przetrwał do naszych dni. 

Erem św. Jana Chrzciciela w Varazze (1616) - film dokumentalno-medytacyjny

Piękny reportaż z dawnego eremu św. Jana Chrzciciela w Varazze, pierwszej pustelni Włoskiej Kongregacji Karmelitów Bosych, założonego w 1616. Piękne obrazy i dużo refleksji, stąd nawet nieznajomość j. włoskiego nie przeszkodzi w zachwycie. Szkoda, że kamera skupiła się jedynie na aspektach wspólnotowych i konwencie - centrum życia cenobickiego, a nie pokazała życia w celi i pustelni drugiej klauzury. Może wytłumaczeniem będzie fakt, że w Varazze nie prowadzi się już życia eremickiego, ale jest to dom nowicjatu, w którym żyje się według obserwancji - jeśli to słowo nie jest zbyt wielkim anachronizmem - konwentualnej, właściwej wszystkim konwentom Karmelu Reformowanego. Obraz - zrealizowany w ramach włoskiej serii I Passi del silenzo (Kroki milczenia) - zaprasza do medytacji i modlitwy, będąc przy tym okazją do wirtualnej podróży w głąb pustyni...., tej karmelitańskiej i tej, którą każdy nas nosi w otchłaniach swego istnienia .

Erem św. Józefa z Góry Karmel w Las Batuecas

Architektura w służbie duchowości pustyni

1.      Wstęp

 

Erem karmelitański pw. św. Józefa w Las Batuecas położony jest w wąskiej dolinie otoczonej koroną gór, których szczyty wznoszące się blisko dwa tysiące metrów nad poziomem morza, czynią z doliny naturalny hortus conclusus lub jeśli ktoś woli pardisus claustralis. Dolina, zamieszkał w prehistorii przez człowieka pierwotnego, który pozostawił w grotach świadectwa swojej ekspresji artystycznej znajduje się w odległości 96 km na południowy zachód od wsławionej blaskiem swojego świetnego uniwersytetu Salamanki, zwanej w XVI w. hiszpańskimi Atenami, na pograniczu regionu Starej Kastylii i Estremadury. Dziś wchodzi on w obszar prowincji Salamanka, nawet jeśli tuż obok znajduje się już region zwany Hurdes, należący do prowincji Cáceres, do którego Batuecas przynależały przez zdecydowanie przeważający okres swojej egzystencji. Również pod względem jurysdykcji eklezjastycznej stosunkowo od niedawna klasztor wchodzi w zakres terytorium diecezji Salamanka, podczas gdy został ufundowany i funkcjonował przez ponad 3 wieki pod opieką biskupów Cáceres.  Historia tego otoczonego legendami miejsca, którego przyroda urzeka swoim czarującym pięknem wzbogaca się o dodatkowy wymiar, gdy w 1599 roku zostaje ono wybrane jako miejsce eremickiej przygody dla braci z dopiero co odnowionego przez Teresę od Jezusa i Jana od Krzyża Karmelu Bosego.

Prorocki żar Słowa – misja i misjologia Tomasza od Jezusa

Tego, kto pierwszy raz słyszy o osobie i drodze życiowej o. Tomasza zadziwić może fakt, że będąc fundatorem pustelni przeszedł do historii jako założyciel pierwszego w Kościele instytutu misyjnego, a przez swoje traktaty stał się inspiratorem Kongregacji Rozkrzewiania Wiary i ojcem nowożytnej misjologii. Referując biografię o. Tomasza ukazaliśmy szczegóły jego nawrócenia misyjnego oraz przejścia z eremu w Las Batuecas do intensywnej działalności ewangelizacyjnej. W tym rozdziale dokonamy analizy jego doktryny i działalności misyjnej, gdyż – tak jak w przypadku eremu – Tomasz jest w tej domenie zarówno teoretykiem, jak i praktykiem, nie znosząc egzystencjalnej połowiczności. Zadanie to jednak okazuje się niełatwe, szczególnie w odniesieniu do części doktrynalnej, ze względu na szerokość spektrum, w jakim Tomasz ujmuje w swoich traktatach misyjną działalność Kościoła. Dlatego w niniejszym studium ograniczymy się do przedstawienia głównych linii misjologii karmelity z Baezy oraz syntetycznie przedstawimy jego działalność ewangelizacyjną na ziemiach Europy.

Urodzajna pustynia: Erem karmelitański w ujęciu Tomasza od Jezusa

Erem karmelitański, którego inicjatorem w łonie Reformy Terezjańskiej stał się Tomasz od Jezusa, to fenomen składający się z wielu płaszczyzn, które łączą się w jedno pod wspólną nazwą Desierto carmelitano/Pustyni karmelitańskiej. W istocie jest to specyficzna forma realizacji powołania karmelitańskiego, która ma na celu jak najwierniejszy powrót do źródeł charyzmatycznych Karmelu zawartych w jego fundamentalnej formula vitae, której wyrazem jest Pierwotna Reguła Karmelu nadana przez Alberta z Avogadro pustelnikom z Góry Karmel. Erem karmelitański zaproponowany i zrealizowany przez Tomasza wpisuje się logicznie w proces odnowy Karmelu zainicjowany przez św. Teresę od Jezusa i św. Jana od Krzyża, którzy odpowiednio w 1562 i 1568 dali impuls gruntownej odnowie charyzmatu karmelitańskiego zakładając klasztory w Avila i Duruelo. W niniejszym rozdziale prześledzimy jego genezę, główne założenia teologiczne i duchowe oraz jego praktyczną realizację w oparciu o pisma Tomasza od Jezusa i wczesne teksty legislacyjne.

Biografia o. Tomasza od Jezusa (1564-1627)

„Historia ojca brata Tomasza od Jezusa […] jest tak doniosła, że nie mieści się w ramach ogólnej historii [zakonu] i domaga się odrębnej księgi”[1]. Tak pisał o swoim przyjacielu o. Franciszek od św. Maryi, pierwszy historyk i kronikarz reformowanego Karmelu.

Rzeczywiście, od pierwszych lat życie Tomasza zapowiada się jako wielka przygoda, a dary natury i łaski, jakie się w nim uwidaczniają niemalże już w wieku przedszkolnym są zwiastunami wielkości, jaką miał osiągnąć u końca swych dni. Jest to stopniowe owładnięcie łaską Ducha Świętego, którego rezultaty musiały wprawiać w podziw samego Tomasza. Jednak tylko ci, którzy dają się prowadzić Duchowi, są synami Bożymi[2], a Ten wieje tam gdzie chce[3]. I tak też było w przypadku Tomasza. Ponad pozorną sprzecznością sposobów życia, jakie preferował w poszczególnych etapach swej drogi, ten właśnie Duch wolności uczynił z niego ikonę jedności kontemplacji i działania – harmonia oppositorum – oraz elokwentny przykład prorockiej duchowości Karmelu, która może być w pewnej mierze reprezentatywna dla duchowości chrześcijańskiej pojętej samej w sobie. Jego trajektoria życiowa dzieli się na cztery wyraźne etapy, które po krótce prześledzimy.

Badania nad życiem i dziełem o. Tomasza od Jezusa - stan aktualny

Głośna kontrowersja teologiczna z przełomu lat dwudziestych i trzydziestych ubiegłego wieku, której głównym przedmiotem była tzw. quaestio mystica[1], wywołała z otchłani zapomnienia figurę oraz doktrynę karmelitańskiego teologa i mistyka z okresu złotego wieku mistyki hiszpańskiej i wczesnego baroku, Tomasza od Jezusa (Díaz Sánchez Dávila y Herrera, 1564-1627). Jądrem owej dysputy teologicznej był problem dostępności doświadczenia mistycznego dla ogółu chrześcijan i potrzeby kontemplacji w osiągnięciu zbawienia. W tym to właśnie kontekście na usta katolickich teologów i filozofów powróciło imię Tomasza od Jezusa, którego teza o istnieniu tzw. contemplatio aquista uczyniła z niego głównego „uczestnika” tego sporu i spolaryzowała opinie uczonych, z jednej strony ściągając na niego poważną krytykę oskarżającą go o sprzeniewierzenia się ortodoksyjnej tradycji życia duchowego (szczególnie ze strony dominikanów), z drugiej zaś strony ukazując go jako wiernego kontynuatora myśli Ojców Kościoła, mistyków średniowiecznych i założycieli karmelitańskiej szkoły duchowości (karmelici, J. Maritain). Pozycje po obu stronach barykady, choć przeciwstawne w swych rezultatach badawczych, pozwoliły na uzyskanie konsensusu przynajmniej w jednej kwestii: człowiek, o którym jest mowa oraz jego doktryna są w istocie mało znani lub znani tylko częściowo. Stąd ani przeciwnicy nie mogli posiadać pełnego obrazu sytuacji, by umocnić swoją krytykę, ani obrońcy nie posiadali wystarczających źródeł argumentacji, by usprawiedliwić innowacyjną klasyfikację fenomenu kontemplacji wprowadzoną przez karmelitańskiego teologa.

Czcigodny o. Tomasz od Jezusa - Instrukcja duchowa dla tych, którzy ślubują życie pustelnicze - tekst hiszpański

J. M. † J. T.

Instrucción espiritual para los que profesan vida eremítica
Venerable Padre Fray Tomás de Jesús

  

PROLOGO

Gran beneficio y misericordia es la que Dios hace a los que llama en nuestra Santa Religión a la vida eremítica, porque es grande indicio y señal de que los quiere adelantar en su servicio, y hacerles grandes favores y mercedes; que este es el principal quo Dios tiene en sacarlos del mundo retirándolos a la soledad, de suerte que no solo no le amen, pero ni aun le vean con los ojos corporales; tanto es lo que el mundo con sola su vista daña. Por eso dijo el sabio: Fascinatio nugacitatis obscurat bona et inconstantia concupiscentiae transvertit sensum sine malitia[1].

Dzieła czcigodnego o. Tomasza od Jezusa OCD dostępne w Internecie

Spuścizna literacka o. Tomasza od Jezusa OCD

« Gdy jego obowiązki pozostawiały mu choćby wolną chwilę, o. Tomasz od Jezusa oddawał się kontemplacji i lekturze. Uczył się boskiej mądrości w modlitwie i dzielił się nią następnie z bliźnimi w bardzo uczonych księgach»[1]. Taką informację podaje nam jego przyjaciel i współbrat. I rzeczywiście produkcja literacka o. Tomasza może zadziwiać zważywszy na ilość czasu, jaką posiadał i obowiązki, które pełnił.  Korpus dzieł o. Tomasza, napisanych w języku hiszpańskim i łacińskim, wprowadza w zawrót głowy, zarówno za sprawą ilości woluminów, jak i różnorodności omawianych kwestii.

            W 1632 r. papież Urban VIII prosi o listę dzieł o. Tomasz i nakłada na kapitułę generalną Kongregacji włoskiej obowiązek zebrania i  wydania drukiem wszystkich dzieł czcigodnego ojca. Zadanie to zostanie powierzone o. Pawłowi od Wszystkich Świętych, prowincjałowi niemieckiemu. Opera Omnia zostały opublikowane w 1684 r. w Kolonii w dwóch tomach, choć zakładano wydać trzy tomy. Trzeci tom nigdy nie ujrzał światła dziennego, czego przyczyn nie znamy. Oba tomy zawierają po sześć dzieł, podczas gdy pozostałe traktaty miały zostać zawarte w tomie trzecim. Fakt ten może tłumaczyć wielość dzieł o. Tomasza pozostawionych w manuskryptach, które wciąż czekają na wydawcę.

            W 1949 roku o. José de Jesus Crucificado przygotował wykaz dzieł wydanych i niewydanych przechowywanych w różnych archiwach.

            W tym samym roku o. Simeón de la Sagrada Familia odkrył w Bibliotece Narodowej w Madrycie manuskrypt nr 6.533, który zawiera traktat Primera parte del camino espiritual de oración y contemplación,  przypisywany dotąd o. Józefowi od Ducha Świętego[2]. Wspomniany ojciec udowodnił, że traktat ten jest jednym z najstarszych i najbardziej znaczących zabytków karmelitańsko-terezjańskiej szkoły duchowości, oraz że jest fundamentalnym dziełem o. Tomasza. Czcigodny karmelita napisał je w latach swojego pobytu w  Las Batuecas. Miało być ono uzupełnione przez Segunda parte, która jest nieznana, i w ten sposób utworzyć summę doktryny ascetyczno-mistycznej pod tytułem Camino espiri­tual de oración y contemplación. Tekst ten prezentuje « systematyzację całej doktryny duchowej o ukierunkowaniu bardzo praktycznym. Od tego dzieła zależą lub do niego się odnoszą, z różnych powodów i pod różnymi aspektami, wszystkie pisma duchowe o. Tomasza, tak te opublikowane przez niego,  jak przez innych, jak również te nieopublikowane»[3].

Korpus dzieł o. Tomasza można podzielić na trzy grupy : pierwsza zawiera dzieła opublikowane; druga dzieła nieopublikowane; trzecia zaś dzieła napisane we współpracy z innymi autorami.

I.                    Dzieła opublikowane

Dzieł wydane można podzielić na : dzieła historyczno-prawnicze dotyczące Zakonu Karmelitańskiego; dzieła ascetyczno mistyczne; dzieła misjologiczne.

Dzieła historyczno-prawnicze

1.      Libro de la antigüedad, y sanctos de la orden de nuestra Senora del Carmen: y de los especiales privilegios de su cofradia, Salamanca, en casa de Andrés Renaut, 1599, in 8°.

2.      Commentarla in regulam primitivam Fratrum Beatae Mariae Virginis de monte Carmeli quae in nova discalceatorum reformatione servatur. Ubi etiam plures aliorum ordinum regulae obiter explanantur, potissimum vero Basilii, Augustini, Benedicti et Francisci, et aliae quae in margine notantur. Authore P.F. Thoma a Jesu Biacensi Provinciali eiusdem Ordinis in Provincia Sancti Eliae Prophetae, Salmanticae, apud Joannem Ferdinanduml599, in 8°. Nel I volume del­l'Opera Omnia è pubblicato con questo titolo: Expositio in Regulam ordinis carmelitarum ab Alberto Patriarcha Hierosolymitano traditam pp. 403-577.

3.      Commentaria in cap. «Non dicatis» XII. Q. I, C. «Mona­chi», etc. Cum ad monasterium; de statu monachorum. In quibus de natura voti paupertatis, de proprietate abdicanda, de licentia superiorum praerequisita, de vita communi, ac denique de paupertate in communi, tam ex antiquorum patrum, quam ex aliorum doctorum sententia agitur, Antverpiae, apud Gerardum Wolsschatium 1617, in folio (Opera Omnia, I, 579-679).

4.      De regularium visitatione liber. In quo clare ac breviter ea omnia, quae in visitandis regularibus, tam quoad theoriam, quam quoad praxim observanda sunt ex communi Theologorum doctrina diligenter excerpta traduntur. Auctore Rev. P. Fr. Thoma a Jesu Hispano Biacensi carmelitarum excalceatorum definitori generali, Romae Ex Typographia Franci­sci Corbelletti, 1625, in 8° (Opera Omnia, I, 680-748).

5.      Epistola de regimine praelatorum, (Opera Omnia, I, pp. 749- 751).

6.      Quaestio: utrum rex vel princeps aliquis catholicus possit permittere libertatem conscientiae in suo regno? Opera Om­nia, I, pp. 751-753.

Dzieła ascetyczno - mistyczne

1.                  Summa y compendio de los grados de oración, por donde sube un alma a la perfeción de la contemplación, sacado de todos los libros,y escritos que compuso la B. Madre Teresa de Jesus, fundadora de la reformacion de carmelitas descalços. Colegido por el Padre Thomas de Iesus, religioso de la misma Orden. Iuntamente con otro Tratado breve de la oración mental y de sus partes. Compuesto por el mismo Autor. En Roma, por Iacomo Mascardo, 1610, in 8°. Pełen tytuł dzieła Tratado breve, opublikowanego razem z Suma jest następujący: Tratado de oracion mental, de sus par­tes y estados: que conunmente llaman de principiantes aprovechados y perfetos. Donde brevemente se declara que cosa sea oracion mental,quales sus partes y grados, y los exercicios proprios y acomoda dos para los que tratan de oracion, según el estado y aprovechamiento de cada uno.

2.      Practica de la viva fe, de que el justo vive y se sustenta, Bruxelas 1613, in 8° (Opera Omnia, II, pod tytułem: Praxis vivae fidei, qua iustus vivit, in duos libro s divisa: ex hispanico in latinum idioma, per alium ejusdem ordinis alumnum, translata, pp. 1-45).

3.      Reglas para examinar y discernir el interior aprovechamiento de un alma, Bruxelas 1620.

4.      De contemplatione divina libri sex. Auctore R.P.E Thoma a Jesu Carmelitarum Excalceatorum in Belgio et Germania Provinciali, Antverpiae, ex officina Plantiniana, 1620, in 8°. Esemplare segnato N-III-28, 29 presso l'Archivo de PP Carmelitas Descalzos (Las Batuecas) (Opera Omnia, II, pp. 80-195).

5.                  Relatio fide digna de sanctitate vitae ac miraculis Joannis Rusbrochii, Antverpiae, ex officina Plantiniana, 1623. Fu pubblicata da padre Anastasio di San Paolo in Jan Van Ruusbroec, Leven Wercken, Mechelen 1931.

6.                  Divinae orationis sive a Deo infusae methodus, natura et gra­dua. Libri quatuor: quibus mirabilis Dei in promovendis ad veram pacatam divinamque ac fruitivam unionem animabus, methodus ac via ostenditur: ac praeterea quamplurima divinarum internarumque affectionum ac mysticae theologiae arcana, clariori ac pleniori stylo, ad mentem scripturarum et SS. Patrum, explicantur. Auctore R.P.F. Thoma a Jesu, carmelitarum excalceatorum per Belgium et Germaniam ex-provinciali, Antverpiae, ex officina Plantiniana, 1623, in 8° (Opera Omnia, II, pp. 197-365).

7.      Orationis mentalis via brevis et plana. Auctore R.P.F. Thoma a Jesu, carmelitarum discalceatorum per Belgium et Germa­niam ex-provinciali, Bruxellae, ex officina Huberti Antho- nij, 1623, in 24° (Opera Omnia, II, pp. 45-61).

8.    Instruccion espiritual para los que professan la vida eremiti­ca. Por el muy reverendo Padre Fray Thomas de Jesus, Difinidor de los Carmelitas Descalços, de la Congregacion de Ita­lia, En Madrid, por los herederos de la viuda de Pedro de Madrigal, que sea en gloria. Ano 1629. Egzemplarz z sygnaturą N-III-30 w Archivo de PP Carmelitas Descalzos (Las Batuecas).

9.    Scala Salutis, Coloniae 1650.

10.   Traité de la contemplation divine. Particulièrement de celle, qui avec la faveur du ciel se peut acquérir par notre travail. Composé par le R.P. Thomas de Jésus définiteur général de l'ordre des Carmes Déchaussés. Et nouvellement mis en lumière par les soins du R.P. Maurice de Saint Matthieu, religieux du même ordre, A Liège 1675.

11.   Commentaria in quaestiones 171, 172, 173, 174, 175, secundae Secundae Divi Thomae Aquinatis; ubi de raptu, extasi, et prophetia, hoc est, de visionibus, locutionibus, ac revelationibus divinis disseritur (Opera Omnia, II, pp. 367-453).

12.  Trattato della presenza di Dio, composto dal M.R.P. Tommaso di Giesù già Provinciale, e Definitor Generale dei Carmelitani Scalzi. Tradotto dalla lingua Spagnuola nell'Italiana dal P.F.Gio. Chrisostomo di S. Paolo Carmelitano Scalzo della Provincia Romana, In Roma, Nella Stampa del Varese 1685. Nowe wydanie zostało opublikowane w Rzymie w 1743.

13.  De contemplatione acquisita (Opus ineditum) et Via brevis et plana orationis mentalis, Edidit et annotavit P. Eugenius a Sto. Joseph Ejusdem Ordinis, Tipografia S. Lega Eucari­stica, Milano 1922.

 Dzieła misjologiczne

1.                  Stimulus Missionum sive de propaganda a religiosis per uni­versum orbem fide. Ubi de dignitate et utilitate hujus functionis: et quod animarum cura, post ecclesiae praelatos, praecipue ad religiosos ordines pertineat. Adjuncta brevi collectione privilegiorum et gratiarum, quae a summis pontificibus concessae sunt religiosis inter haereticos et infideles in pro­pagatone fidei laborantibus, Romae, apud Jacobum Mascardum 1610, in 12°.

2.                  De Procuranda salute omnium gentium, schismaticorum, haereticorum, judaeorum, sarracenorum, caeterorumque infidelium libri XII. Quibus impiissimarum sectarum, maxime orientalium ritus ad historiae fidem narrantur. Errores ad veritatis lucem confutantur. Accedit prò laborantibus inter infideles bre­vis casuum resolutio, gratiarum ac privilegiorum compendium, et pro conversis catechismus. Cum indicibus rerum et materiarum copiosissimis. Antverpiae, sumptibus viduae et haeredum Petri Belleri, 1613, in 8° (Opera Omnia, I, 1-371).

3.                  De variis erroribus spiritualium tam hujus quam pristini aevi et de vera theologia mistica, opublikowane przez J. Orcibal w: La rencontre du Carmel Thérésien avec les mystiques du Nord, Paris 1959, s. 174-177.

4.                  Censura in libellum vulgo Theologia Germanica, sive libellus aureus nuncupatum, in qua haereses, latentesque errores om­nium oculis expositi refelluntur, opublikowane przez J. Orcibal, w: La rencontre du Carmel Thérésien avec les mystiques du Nord, Paris 1959, s. 178-224.

II.                 Dzieła nieopublikowane

Do tej grupy należą manskrypty przypisane o. Tomaszowi, które się znajdują w Archiwum Generalnym Zakonu Karmelitów Bosych w Rzymie (AGOCD) i w Bibliotece Narodowej w Madrycie (BNM).

1.     Apologia en defensa de la verdad y pureza de la doctrina de los libros de la bienaventurada madre Teresa de Jesus. Por un hijo y siervo suyo (AGOCD Plut 387, c).

2.      Rethorica spiritualis in concionibus habenda (AGOCD Plut 331, i).

3.      Fundaciones de la fundación del Convento de Bruxellas, Pa­ris, Lovayna, Colonia esenta por el pe. fr. Thomas de Jhs que mandado por la obediencia y aiudado de la grada del Sr. fue fundador de ellos, y por mandado de sus superiores escribio las diebas fundaciones (AGOCD Plut. 334, b).

4.      Repertorium PN. Thomae a Jesu in ordine ad libros de con­templatione et oratione (AGOCD Plut 334, a).

5.      De virtutibus, libris et vita S. Matris Teresiae (AGOCD Plut. 385, e).

6.      Suma de las cosas que estan probadas en los procesos de la canonización de S. Teresa (AGOCD Plut. 387, a).

7.      Scholios sobre los libros de nra. s. Madre (AGOCD Plut. 387, d).

8.      Examen de espiritus (AGOCD Plut. 333, d).

9.       De los tres estados de perfección en común (AGOCD Plut. 333, d).

10.      Beatus Joannes Ruusbrochius (AGOCD Plut. 333, e).

11.      Primera parte del Camino espiritual de oración y contemplación (BNM ms. 6533).

12.      Vida de la V. Catalina Cardona (BNM ms. 3537, f. 326-337).

13.      Cautelas y tratado de oración y contemplación (BNM ms. 12398, f. 32-172).

14.      Censuras del libro «De la Antigüedad y Santos del Carme­lo» (Archivo histórico nacional de Madrid, Inquisición - Censuras, n. 787).

15.      Tratado de la mistica Teologia (BNM ms. 12658, f. 11-26).

16.      Tratado de la presencia de Dios (BNM ms. 12658, f. 168-173).

17.      Manuscrypt zawirający różne dzieła ojca Tomasza znajdujący się w  Segovii, w Archivo PP.  Carmelitas Descalzos, sygnatura F-I-27. Ms. miscelaneo cum varias obras de Tomás de Jesus sin números y paginas, 15, 5 x 11,5 cm. Contenido segun el orden sucesivo:

a.  Tratado de oracion: Siguere un modo breve de tener ora­cion (10 capitulos).

b.      Del modo de caminar por la Mistica Theologia y exercicio de las virtudes o la union con Dios (sin paginas, 25 fol.).

c.       Siguenze algunos Apuntamientos para inteligencia de la Mistica Theologia y Union y transformacion en Dios (14 fol., sin paginas).

d. Libro de los grados de oracion por donde sube un alma a la perfecion de la contemplacion; sacada de todos los libros que la Santa Madre Theresa de Jesus compuso ( 15 capitu­los, sin paginas).

e.       Comienza un tratado e instruccion de cosas spirituales, pertenecientes a los que comienzan a caminar en el camino de la virtud y de algunos avisos que impiden (fol. 166-180).

f.       Del vicio de la soberbia, y como se ha de [ impugnar y rectificar/justificar] con la humilidad de corazón gue es conocimiento y desprecio de simismo (fol. 182-187).

g.      Del amor de Dios (fol. 74-80v).

h.      El modo que han de guardar los que se retiran a la soledad por algun breve tiempo a hacer exercicio espiritual (sin paginas).

i.        Reglas para examinar y discernir el interior aprovecha miento de un alma (sin paginas).

III.               Dzieła napisane we współpracy

1.           Ordinario y Ceremonial de los Religiosos primitivos Descalços de la Orden de la gloriosissima Virgen Maria del Monte Carmelo [Escudo de la Orden] conforme al rezado del Bre­viario y Missal Romano, y costumbres antiguas de la dicha Orden. Impresso en Madrid, en casa de la viuda de Alonso Gomez. Ano 1590.

2.      Rozdział VIII  drugiej części Constituciones OCD Kongregacji Hiszpańskiej, Madrid 1604, który nosi tytuł: De eremi constitutionibus.

---

[1] Cytat za : Etienne de Sainte Marie OCD, Le fondateur de nos saints déserts, Spiritualité carmélitaine, n. 4, Bruxelles 1939, pp. 9-24.

[2] Simeón de la Sagrada Familia OCD, La obra fundamental del P. Tomás de Jesus, inédita y desconocida, ECarm 4 (1950), 3, pp. 431-518

[3] Simeón de la Sagrada Familia OCD., Panorama storico-bibliografico degli Autori Spirituali Teresiani, Roma 1972, pp. 31-35.